Sos nuscos de s’Ortobene e sa bàrdia de sa frigura santa
de JUBANNE PIGA ;
Zente de su locu e zente istranza chi cad’istiu benit a bisitare su Sennore In su cùcuru prus artu e bentosu, in sa conca de Sedda Ortài e in sas percas
3 MINUTI DI LETTURA
Custa est una parte de unu contu chi est in su libru “Bentu ’e janas” de Jubanne Piga, editziones Solinas, Nùgoro 1999.
In sos tempos prus anticos, ispérdios sos nuraches in s’Ortobene, fit sa conca de Sedda Ortài s’addòbiu de craparjos e bandios, sos cales suprian dae totu sas cussorjas de fùrriu pro fughire sa zustìssia e pro facher protzessu e cundennare o isòrbere carchi malefadau. Sa Conca fit un’andalibeni sichiu de zente in oras de sa die e de sa note. Zente de su locu e zente istranza chi beniant a chircare a cando s’unu a cando s’àteru bichinu.
Su bonu de sas bortas fint bandios: «Cando fit pro arbescher su manzanu / un’individu benit a fusile / istentau ja s’est in su cubile / e fit tziu Reberde Furidanu. / E dego puru tando l’apo ischiu / chi fit tziu Reberde su bandiu», cantat tziu Picotu chi tando fit pitzinneddu de nudda. Fit a sa prim’issia a su sartu e non connoschiat e non podiat nen depiat pedire nudda de sas cosas de sos mannos. Unu pitzinnu o cumprendiat a sa sola o depiat isetare chi liu essérent nau, a tempus suo. Fint sas régulas de su sartu: sa prima cosa de imparare e rispetare dae s’edade pitzinna.
Non b’at perca o corrale de s’Ortobene chi non cubet un’arcanu, galu oje. Cantas ruches mustrencas bi det aer intuveddadas in sas calancas suas; cantos mistérios si sunt tramandaos dae edade in edade in sas contàssias: dae s’ascusorju de Mamudine a su Crastadorju de tziu Taddu, dae s’Arbore de sa pache a s’Arjola de su cane malu de presorju e gai sichinde: un’istelesu de contos, de maghias e de credéntzias galu arradichinadas a su tempus.
Bastet de si facher una caminada, a s’impuddile, in sos padentes de sos Eliches Artos o in sos brincadorjos de Ungra de cabaddu, fachende cara a sos predarjos de Terraruja e de s’arressare ecante a osserbare chin ocros de afetu predas e tupas pro intèndere galu berteros sos nuscos de cuss’antichidade. A mimme sutzedit. Mi paret de los bìere cussos òmines rusticos chin sa grista serena, negossiande sa limba insoro. Mi paret de intèndere sa boche pachiosa de jaju Picotu contande de sa fide manna e de s’ammaju chi aiat pro su Monte e pro chie l’at criau. Una fide a sa bona chi li fachiat confùndere sas cosas de chelu chin sas cosas de terra. Nabat su Babbu Nostru chin sa bonidade chi nabat sos Berbos, chin sos cales prendiat s’astore e sa fera e iscudiat su fritu a sa zente e su sorde a sas béstias. Chin sa matessi fide, sa note de Santu Jubanne, chin sas erbas de sos bacantinos de su Monte, fachiat sa medichina pro cada casta de maladia.
Pro cussu donu de natura e pro sa sapidoria sua, ingrania chin s’edade, est galu oje, issu puru, una contàssia a su paris de sas àteras naschias e inserradas in sas intrannas de su Monte. Mancu sa frigura santa de su Redentore in totu sos annos chi b’est a bàrdia de s’Ortobene e de sas contàssias suas, est resessia a facher umbra a sa fide agreste de cussos òmines de su tempus colau. Su pore de sa zente chi cad’istiu benit a bisitare su Sennore, in su cùcuru prus artu e bentosu de su Monte, irfozande carchi libreddu turìsticu, si cumbinchet, cad’annu de prus, de connoscher in totu s’istòria de s’Ortobene e de sa zente sua. Ma... S’istòria de Su Monte non la connoschent galu oje mancu sos nugoresos berteros.
In sos tempos prus anticos, ispérdios sos nuraches in s’Ortobene, fit sa conca de Sedda Ortài s’addòbiu de craparjos e bandios, sos cales suprian dae totu sas cussorjas de fùrriu pro fughire sa zustìssia e pro facher protzessu e cundennare o isòrbere carchi malefadau. Sa Conca fit un’andalibeni sichiu de zente in oras de sa die e de sa note. Zente de su locu e zente istranza chi beniant a chircare a cando s’unu a cando s’àteru bichinu.
Su bonu de sas bortas fint bandios: «Cando fit pro arbescher su manzanu / un’individu benit a fusile / istentau ja s’est in su cubile / e fit tziu Reberde Furidanu. / E dego puru tando l’apo ischiu / chi fit tziu Reberde su bandiu», cantat tziu Picotu chi tando fit pitzinneddu de nudda. Fit a sa prim’issia a su sartu e non connoschiat e non podiat nen depiat pedire nudda de sas cosas de sos mannos. Unu pitzinnu o cumprendiat a sa sola o depiat isetare chi liu essérent nau, a tempus suo. Fint sas régulas de su sartu: sa prima cosa de imparare e rispetare dae s’edade pitzinna.
Non b’at perca o corrale de s’Ortobene chi non cubet un’arcanu, galu oje. Cantas ruches mustrencas bi det aer intuveddadas in sas calancas suas; cantos mistérios si sunt tramandaos dae edade in edade in sas contàssias: dae s’ascusorju de Mamudine a su Crastadorju de tziu Taddu, dae s’Arbore de sa pache a s’Arjola de su cane malu de presorju e gai sichinde: un’istelesu de contos, de maghias e de credéntzias galu arradichinadas a su tempus.
Bastet de si facher una caminada, a s’impuddile, in sos padentes de sos Eliches Artos o in sos brincadorjos de Ungra de cabaddu, fachende cara a sos predarjos de Terraruja e de s’arressare ecante a osserbare chin ocros de afetu predas e tupas pro intèndere galu berteros sos nuscos de cuss’antichidade. A mimme sutzedit. Mi paret de los bìere cussos òmines rusticos chin sa grista serena, negossiande sa limba insoro. Mi paret de intèndere sa boche pachiosa de jaju Picotu contande de sa fide manna e de s’ammaju chi aiat pro su Monte e pro chie l’at criau. Una fide a sa bona chi li fachiat confùndere sas cosas de chelu chin sas cosas de terra. Nabat su Babbu Nostru chin sa bonidade chi nabat sos Berbos, chin sos cales prendiat s’astore e sa fera e iscudiat su fritu a sa zente e su sorde a sas béstias. Chin sa matessi fide, sa note de Santu Jubanne, chin sas erbas de sos bacantinos de su Monte, fachiat sa medichina pro cada casta de maladia.
Pro cussu donu de natura e pro sa sapidoria sua, ingrania chin s’edade, est galu oje, issu puru, una contàssia a su paris de sas àteras naschias e inserradas in sas intrannas de su Monte. Mancu sa frigura santa de su Redentore in totu sos annos chi b’est a bàrdia de s’Ortobene e de sas contàssias suas, est resessia a facher umbra a sa fide agreste de cussos òmines de su tempus colau. Su pore de sa zente chi cad’istiu benit a bisitare su Sennore, in su cùcuru prus artu e bentosu de su Monte, irfozande carchi libreddu turìsticu, si cumbinchet, cad’annu de prus, de connoscher in totu s’istòria de s’Ortobene e de sa zente sua. Ma... S’istòria de Su Monte non la connoschent galu oje mancu sos nugoresos berteros.
Non lasciare decidere l'algoritmo:
scegli La Nuova Sardegna per le tue notizie su Google
