Lussu e Gramsci a fumetos pro faeddare a sos pitzinnos
de Lutzianu Piras
Dae Armùngia a s’iscola media de Otzana, colende in Abbasanta e in Ilartzi Sandru Dessì: «Is nuis chi fueddant podint donai a sa crescina de su mundu»
3 MINUTI DI LETTURA
ARMÙNGIA. Armùngia est sa bidda de Emìliu Lussu, su capitanu de sos Dimònios, antifascista, ministru e fundadore de su Partidu sardu d’Atzione. Armùngia est finas sa bidda de Sandru Dessì, fumetista. Barantot’annos, cojuadu, babbu de famìllia, mastru de iscola media in Otzana, istat in Abbasanta, a dae in antis de Ilartzi, sa bidda de Antoni Gramsci pitzinnu, polìticu, giornalista, antifascista e fundadore de su Partidu comunista italianu.
No est de badas, duncas, si Dessì abàitat a un’ala e a s’àtera e pintat ambos, Lussu e Gramsci. At contivigiadu duos libros a fumetos: “Emilio Lussu la vita e il pensiero” l’at publicadu duos annos a como Delfino editore de Tàtari; “Il mondo di Antonio Gramsci” (traballu fatu paris cun Viviana Faedda) l’at publicadu carchi chida a como Iskra editore de Ilartzi (l’ant tradùitu in sardu Ànghelu Canu e in inglesu Sara Cannas e Danielle Murad Waiss).
Proite contare sa vida e s’òpera de Lussu o de Gramsci cun su fumetu?
«Prima de totu – narat Sandu Dessì – po ddus fai connosci a sempri prus genti imperendi unu strumentu, comente su fumetu, prus lebiu e sinteticu de is librus e de su cinema, chi arribat de prus, secundu mimi, e mancai speddiat sa crosidadi de su letori a si ligi finas su libru! Duncas su fumetu non est alternativu a su libru ma cumplementari. Comente naràt Hugo Pratt, babbu mannu de su fumetu mondiali, “Libro e fumetto, studente perfetto!”».
Comente traballas pro fàghere fumetos supra de Lussu o de Gramsci?
«Sa prima cosa est a connosci beni s’omini storicu e leterariu: e innui biviat, cun chie bessiat e pratziat sa vida. Tocat a ligi meda e a chistionai cun genti chi connosci s’argumentu. Agoa si fait sa scenegiadura e si cumentzat a pintai. Deu, sigomenti casi sempri fatzu totu deu, non sempri sigu custu caminu ma sa bia sigura est custa comente is maistus mannus s’ant imparau! ».
Sos pitzinnos, sos istudentes de oe, a la connoschent sa bida e s’òpera de Lussu e de Gramsci?
«T’ia podi narai una fràula ma, a dolu mannu, sa risposta no est bella! Sa crupa però no est de is prus giòvanus poita nemus si ddus a fatu connosci. C’est de nai ca Gramsci est prus connotu de Lussu ma meda ancora c’est de fai. Est po custu fatu chi scriu librus, prus de totu, s’urtimu chi fueddat de Gramsci, po fai connosci prima s’omini agoa su polìticu e su scriidori. Infatis non si podit cumprendi un’omini fora de connosci totu is atrupelius e is cosas bellas chi at passau».
Cando as cumintzadu a fàghere fumetos?
«Pintu de candu seu pipiu ma cun is fumetus apu cumentzau dexi annus fait candu apu cumentzau a cumprendi, finas traballendi in s’iscola, is prendas mannas chi is nuis chi fueddant podint donai a sa crescina culturali e sociali de su mundu nostu. Apu pentzau mancai unu piciocheddu non at a ligi “Marcia su Roma e dintorni” ma unu fumetu chi ndi chistionat una castiada si dda donat. E mancai – chi su fumetista est bravu – passat a sa letura de su libru! Comente bis no mi ammancat s’otimismu».
No est de badas, duncas, si Dessì abàitat a un’ala e a s’àtera e pintat ambos, Lussu e Gramsci. At contivigiadu duos libros a fumetos: “Emilio Lussu la vita e il pensiero” l’at publicadu duos annos a como Delfino editore de Tàtari; “Il mondo di Antonio Gramsci” (traballu fatu paris cun Viviana Faedda) l’at publicadu carchi chida a como Iskra editore de Ilartzi (l’ant tradùitu in sardu Ànghelu Canu e in inglesu Sara Cannas e Danielle Murad Waiss).
Proite contare sa vida e s’òpera de Lussu o de Gramsci cun su fumetu?
«Prima de totu – narat Sandu Dessì – po ddus fai connosci a sempri prus genti imperendi unu strumentu, comente su fumetu, prus lebiu e sinteticu de is librus e de su cinema, chi arribat de prus, secundu mimi, e mancai speddiat sa crosidadi de su letori a si ligi finas su libru! Duncas su fumetu non est alternativu a su libru ma cumplementari. Comente naràt Hugo Pratt, babbu mannu de su fumetu mondiali, “Libro e fumetto, studente perfetto!”».
Comente traballas pro fàghere fumetos supra de Lussu o de Gramsci?
«Sa prima cosa est a connosci beni s’omini storicu e leterariu: e innui biviat, cun chie bessiat e pratziat sa vida. Tocat a ligi meda e a chistionai cun genti chi connosci s’argumentu. Agoa si fait sa scenegiadura e si cumentzat a pintai. Deu, sigomenti casi sempri fatzu totu deu, non sempri sigu custu caminu ma sa bia sigura est custa comente is maistus mannus s’ant imparau! ».
Sos pitzinnos, sos istudentes de oe, a la connoschent sa bida e s’òpera de Lussu e de Gramsci?
«T’ia podi narai una fràula ma, a dolu mannu, sa risposta no est bella! Sa crupa però no est de is prus giòvanus poita nemus si ddus a fatu connosci. C’est de nai ca Gramsci est prus connotu de Lussu ma meda ancora c’est de fai. Est po custu fatu chi scriu librus, prus de totu, s’urtimu chi fueddat de Gramsci, po fai connosci prima s’omini agoa su polìticu e su scriidori. Infatis non si podit cumprendi un’omini fora de connosci totu is atrupelius e is cosas bellas chi at passau».
Cando as cumintzadu a fàghere fumetos?
«Pintu de candu seu pipiu ma cun is fumetus apu cumentzau dexi annus fait candu apu cumentzau a cumprendi, finas traballendi in s’iscola, is prendas mannas chi is nuis chi fueddant podint donai a sa crescina culturali e sociali de su mundu nostu. Apu pentzau mancai unu piciocheddu non at a ligi “Marcia su Roma e dintorni” ma unu fumetu chi ndi chistionat una castiada si dda donat. E mancai – chi su fumetista est bravu – passat a sa letura de su libru! Comente bis no mi ammancat s’otimismu».
Non lasciare decidere l'algoritmo:
scegli La Nuova Sardegna per le tue notizie su Google
