La Nuova Sardegna

Rosario Musmeci, nàschidu in Messina, 62 annos, unu fìgiu. A 20 annos benit in Sardigna. Est educadore. Dae semper impignadu in atividades de assòtziu. In unas cantas occasiones est istadu amministratore pùblicu.

Rosario, s’arte de iscrìere, cando bos at amasiadu?

«In prus de mama e babbu, in pitzinnia apo àpidu sa ghia de giaja mea materna, ch’in sa crèschida, pro mene, est istada importante meda. Deo bivia de i cunti ch’issa semper mi faghiat. Cun curiosidade funguda iscurtaia cuddos contos de vida in limba sitziliana e italiana. Iscurtende·la, mi naschiat su disìgiu de assentare sos pensamentos e a 5 annos apo incumentzadu a iscrìere poesias».

Sa prosa, duncas, su passu imbeniente?

«Eja. Fia galu in Sitzìlia cando apo cumentzadu a m’acurtziare a s’iscritura de testos in prosa. In su 1979 cando so bènnidu in Sardigna b’apo postu semper prus aficu. Sunt 30 annos ch’iscrio. Traballende comente educadore e in sa polìtica, apo connotu àteros còdighes de iscritura e totu m’est serbidu pro iscrìere semper mègius».

Pro ite su disìgiu de iscrìere “Il terzo scatto”?

«Custu libru est su resumu de unu bisòngiu de assentare bene sas cosas de sa vida. In una paràula est una torrada. Deo iscriende·lu so torradu, cun sos pensos e cun sos sentidos a Sitzìlia, a sa limba e a sa famìlia mias. Finas mi so bidu torrende a sa cultura de una terra, comente contat s’istòria, ch’at acollidu, bortuladu e annoadu».

Su romanzu cumentzat in limba italiana, sighende, est prus forte s’identidade limbìstica sitziliana...

«Beru, limba sitziliana in sa variedade de Messina. Pro custu su testu est istadu impitadu finas in carchi iscola de Sitzìlia pro pòdere imparare e ammentare mègius custa variedade iscrita a manera curreta».

Carlo, su protagonista, chie est?

«Est un’òmine chi contat s’istòria de sa famìlia sua pro mèdiu de adòbios cun sos carrales suos e a bias faghet monòlogos. Ma adòbios e monòlogos naschent dae sa maladia chi tenet, s’Alzheimer. Pro Carlo sa maladia est divènnida un’oportunidade pro fàghere unu biàgiu cun sa mente rugrende sa vida colada, isprendende cuddos nodos de s’ànima, agatende in fines sa libertade chi ti ponet in paghe su coro».

Su romanzu moet dae una fotografia imprentada. Cun su digitale... ite s’est perdende?

«Oe non b’at prus una figura. No la carignas prus sa fotografia ingroghida dae su tempus. Finas sas relatas podent èssere trampadas dae figuras chi non sunt verdaderas. Ma creo chi sos sentidos sintzeros ant a èssere semper prus fortes de sas trampas».

Carlo nos dat unu messàgiu... il tempo è nelle tue mani... non aver paura mai...

«A manera crara, isse narat ch’in sa vida b’at semper tempus pro torrare a nàschere, pro remediare, pro fàghere e pro pòdere agatare sa cuntentesa».

Su bisàju Aronne est importante... a beru est esistidu?

«Emmo. Potzo nàrrere chi su libru tenet tres craes de letura: una personale-meledosa, una familiare e una chi pertocat sa cultura de unu pòpulu. In su pessonàgiu de Aronne bi sunt totu custas tres craes: Aronne pessone, Aronne in s’issèberu de sa fèmina sua, issèberu chi l’istèsiat dae sa famìlia e in fines, isse comente capu de unu movimentu insurretzionale polìticu, ca fiat unu de sos finantziadores de su sbarco dei Mille. Apo disigiadu de ammentare custu perìodu istòricu de s’Unidade de Itàlia».

“Senza u suli nui non semu nenti, e nenti semu senza àutri suli chi ci illuminano comu nui l’illuminiàmo”. S’aberit su tema importante de sa soledade...

«Contat meda su de si serare de sa soledade. Chie non resessit a si reconnòschere in unu cuntestu intendet una soledade chi l’acumpàngiat semper, si non chircat de allegare cun isse matessi pro àere cussèntzia de su ch’est e gosi pòdere parare cara a su mundu. Posca, si comunicamus cun sintzeridade e sentidu damus e retzimus unu raju de sole».

Pro Rosàrio Musmeci, it’est s’iscritura?

«Una cura pro sa psiche. Iscrìere pro assentare sas cosas de sa vida, pro nde istesiare tzertas e nde acurtziare àteras. Non ci sunnu mura chi sipàranu, nun ci sunnu casciteddi chi rinchiùdunu, non si po ncarcirari u respiru, picchì nuatri semu ddi brividi chi comu troni gèlanu ntâ testa, dda passioni chi comu i lampi ci fannu vìdiri e vìviri pi sempri intr’a dda luci».