La Nuova Sardegna

Ventura Solinas, nàschidu in su 1942. Tataresu, cojuadu e babbu de duos fìgios. Pro 37 annos at traballadu in su furraghe sena connòschere dies de festa e pasu ma semper cun passione. In s’interi no at lassadu mai s’arte artisana de s’intritzadura de cannas e frùngias chi dae semper l’acumpàngiat.

Dae cantu tempus intritzades coingiolos?

«Dae prus de 70 annos. Cando fia pitzinnu de 7 annos bidia a babbu meu chi traballaiat sos coingiolos. Finas duos frades mios, prus mannos de mene, los ischiant fàghere e deo los miraia semper. Pro ispàssia tempus mi ponia a intritzare sas prantas ch’impitaiat babbu. A 12 annos aia giai imparadu bene. Cando babbu fiat impignadu in su sartu comente massaju, si calicunu li cumandaiat unu coingiolu, isse naraiat “ti lu fatzo fàghere dae fìgiu meu, su minore de totus, ch’est divènnidu bravu prus de mene”. M’ammento finas chi cun sorre mea faghia sas còrbulas minoreddas, mentres mama faghiat cussas mannas. Totu sas còrbulas fiant mutidas istèrgios de muru».

Amantiosu a beru fiais divènnidu...

«Amantiosu est a nàrrere pagu! Tzertu cando fia minore deo, totu sos ispàssia tempus de oe in die non bi fiant. Sa conca e sos sentidos fiant punnidos a meledare, imbentare cun fantasia e giogu. Posca a custa faina artisana b’apo postu semper prus aficu».

Cales materiales impreais?

«In sos coingiolos chi fatzo fundu e mànica, de colore castanginu, sunt de ùlumu. Impreo s’ogiastru chi dat su colore murru. Trato finas sa pranta de sa chessa».

Su fràigu de su coingiolu, dae ue cumentzat?

«In antis de totu tocat de andare a su sartu pro sa regorta de su materiale, dende atentu a sas istajones. S’ùlumu est bonu dae sa metade de làmpadas finas a s’acabu de freàrgiu, ca a pustis cumentzat a pugionare e non serbit. Est una pranta chi si podet traballare luego. Àtera cosa est s’ogiastru chi si podet agatare totu s’annu. Cando est friscu tocat de lu pònnere a ogros a sole pro l’alligiare, gosi abarrat modde e si podet manigiare bene. A sa matessi manera si tratat finas sa chessa».

Intre de s’ùlumu, s’ogiastru e sa chessa, sa diferèntzia in s’impreu, cale est?

«Chi s’ùlumu est una pranta làngia e cando est istajonada abarrat semper prus lèbia de s’ogiastru. Ogiastru e chessa imbetzes sunt prantas grassas ca sunt ogiosas e tenent bisòngiu de èssere moddes pro las pòdere traballare».

Cando su materiale est prontu, comente lu traballais?

«Totu moet dae su fundu cun sas frùngias intritzadas chi dant sas ghias totu a inghìriu. Prontu su fundu si faghet unu giru a corontzina pro lu firmare bene e un’àteru giru pro mantènnere sas frùngias. Posca si leant sas cannas segadas a resòrgia. Cun custas si sighit a intritzare finas a nche lòmpere a sa mànica».

Cantu tempus bi cheret a lu cumprire?

«Pagu prus o mancu chimbe oras pro sos coingiolos mannos e pro sos minores. Deo bi tèngio a fàghere unu traballu bonu chi apat vida longa».

Cun custa arte, finas àteros ogetos fraigais?

«Eja. Pro nde mentovare calicunu, fatzo cuntenitores pro pònnere sa frùtora subra de sa mesa. Fatzo bestires pro sas ampullas. A bias finas còrbulas pro sas cales serbit sa pranta de tinnia, chi nche creschet a curtzu de sos rios e de sas funtanas. Non s’intritzat a manu liera ma cun un’agu mannu».

S’impitu de sos coingiolos, cun su tempus, comente est mudadu?

«Eh, a dolu mannu est mudadu meda meda. Cun s’acudida de sas càscias de plàstica, sos chi los pedint sunt minimados a beru. Pro sorte bona b’at galu amantiosos, turistas e finas chircadores de tuntunnu chi cunsìderant sos coingiolos utilosos meda».

S’artisania pedit passèntzia... e ite àteru?

«Pedit fortza in sos bratzos e in sas manos, pro pòdere manigiare sas cannas e pro sestare a manera istrinta su coingiolu. Sos istrumentos ch’impreo sunt petzi una fòrfighe e una resòrgia de innestu sena punta, pro regògliere e segare sas cannas. Oe in die sa passèntzia pro custa faina artisana s’est istudende. Tocat però de la mantènnere bia. S’artisania pedit sentidu fungudu e istima manna pro sas cosas chi su tempus nos at lassadu pro las costoire cun coro».