La Nuova Sardegna

TÀTARI. Si abbaidamus s’istòria de sa limba sarda, bidimus chi, sèculu cun sèculu, sunt medas sas òperas religiosas e finas linguìsticas iscritas dae religiosos. Sena nch’ismentigare sos religiosos chi ant teorizadu e praticadu s’idea de istabilire modellos de limba iscrita chi aerent mediadu sas diferèntzias dialetales de sa limba sarda. E sas chentinas de prèigas chi deghinas de preìderos naraiant in sas crèsias sardas finas a sos annos chimbanta de su sèculu in pessu coladu, su prus inèditas. Custu nos narat chi unos cantos religiosos ant cunsideradu su sardu comente sìmbulu de s’identidade natzionale sarda. Est finas beru chi sa Crèsia sarda impreaiat sa limba locale, su sardu e sas àteras limbas de Sardigna, comente su tataresu, su gadduresu o s’aligheresu, pro agiuare su proselitismu e sa relatzione de s’òmine cun Deus.

Ma su sardu, che a sas àteras limbas, finas de Istadu, non podiat pretèndere de intrare in sa liturgia, fata in latinu, ma s’acuntentaiat de sa presèntzia in sa paraliturgia. A su nessi finas a su Cuntzìliu Vaticanu II (1962-1965), chi at abertu su caminu a sas limbas “natzionales” finas in sa liturgia. In ue, però, limba “natzionale” cheriat nàrrere limba de “Istadu”. E duncas est istada s’ora de s’italianu, de s’ispagnolu, de su frantzesu, etc. chi sunt intradas in sa liturgia, in parte de su latinu. Duncas, gasi comente est capitadu e càpitat in intro de sos Istados, finas sa Crèsia, a su nessi in Europa, at replicadu sa discriminatzione pro sas limbas natzionales minores, no ufitziales, non reconnotas o negadas comente su sardu.

E duncas, sa limba nostra e àteras nche sunt abbarradas in foras de sa liturgia. Francu sas limbas chi si sunt ischidadas cun movimentos unitàrios de làicos e religiosos, pro otènnere dae sa Crèsia sa liturgia e sos Libros sacros in sas limbas minoritàrias. Bi sunt resessidos catalanos, bascos, galitzianos, e in parte sos friulanos. Cun s’otenimentu de sa possibilidade de nàrrere missa in sas limbas issoro.

Ma como, cun Papa Frantziscu, finas sos sardos semus resessidos a tènnere custas possibilidades. Ma podet èssere unu fallimentu si non nos assugetamus a s’idea chi sa limba pro sas Iscrituras, pro sa Missa e sa Liturgia devet èssere una, non duas o tres o bàtoro, “dialetalizende” sa limba. Sas esigèntzias de comunicatzione, informatzione, formatzione, etc. de oe in die, nos cussìgiant chi est prus pràticu a tènnere una norma iscrita ebbia, lassende a cadaunu sa pronùntzia locale sua.