Gramsci: un’òmine, una vida a sa sèria e a passu torrau
de Lutzianu Piras
Su tenore de Neoneli cantat a nou su màrtire de Ales in unu ispetàculu in rima Tonino Cau, su bàsciu: «A biver solu de ammentos no est cosa po noso»
3 MINUTI DI LETTURA
NEONELI. «Su bintinoe ’e ennarzu in catedrale / su norantunu Antoni an batizadu, / in Ales, mesu ‘idda l’at festadu, / in cussa die ‘e ierru manantiale, / finas a su Vicariu Generale, / pro s’ocasione aian invitadu, / totu at allistradu cussa ia / su pride in su registru ‘e sagrestia». Est sa prima otava chi su tenore de Neoneli cantat a nou pro contare “Gramsci, un’òmine, una vida”. Unu traballu mannu aberu, mai bistu prima de oe. De su restu, su tenore de Neoneli est dae su 1999 chi cantat totu sas 47 otavas de s’innu de Frantziscu Nàssiu Mannu, “Barones”. Como est Tonino Cau, su bàsciu, fundadore de su grupu, chi at postu in rima sa vida de Antoni Gramsci.
Proite?
«Antoni Gramsci est s’iscritore italianu de su Noeghentos fortzis prus istudiau e traduiu: in prus de baranta limbas in prus de bintimilla tìtulos – torrat renduta Cau– . At a parrer cusiosu, ma sa vida sua no est mai istada iscrita in rima sarda: no est mai beniu a conca a nemos de dhu faer. Como essit unu libru intitulau “Gramsci, un’omine, una vida”. D’apo iscritu eo, apustis de duos annos maduros de istudiu».
Coment’est custu libru?
«Sunti 926 otadas de ùndighi sillabas. E apustis de su libru dhu est s’ispetaculu, cun su matessi titulu, chi at cominciau a girae dae cust’eranu (Ghilarza, Sorgono, Oristano, Ginevra) e de s’atongiu dhi tocat a tzucae a àteros logos meda, de Sardigna, de s’Italia e àteras naziones».
Una manera pro sighire a fagher connòschere a Antoni Gramsci.
«Medas artistas sensìbiles anta sempre cantau Gramsci, òmines, fèminas, tenores, e medas atores d’anta rapresentau in filmes e teatros. Ma nesciunu at contau sa vida sua in d’un’ispetàculu cumpletu, in limba sarda. Noso du faeus. Cantaus sa vida de su màrtire de Ales a sa sèria, a passu torrau, a ballu tundu, e àteras diferentes maneras. E non solu cun càntigos a tenore, ma finas cun musicas de launeddas, organitos… ».
Dae sa nàschida in Ales, in su 1891?
«Dae sa nàschida a sa morte in Roma, in sa clinica Quisisana, in su 1937. Cantaus unu pensadore chi est in sa gloria de sos mannos, de sos prus mannos figios de Sardigna. Po noso su tenore no est mai istau petzi una passione, unu divertimentu. Po noso est semper istau unu mediu, unu mediu po cantae argumentos diferentes. Aus cantau in totu su mundu “Zuighes”, s’istoria de su Giudicadu de Arborea. Como tocat a Antoni Gramsci. Orgogliosos nde contaus e cantaus vida e operas. Unu tenores chi non “sonat” ebbia, ma chi contat de istòrias e personas, comente aus semper fatu in barantannos e prus. E pois tocat a Lussu e, si Deus cheret, a Enrico Berlinguer. A biver solu de ammentos no est cosa po noso. Sos tenores cantant e narant puru».
Proite?
«Antoni Gramsci est s’iscritore italianu de su Noeghentos fortzis prus istudiau e traduiu: in prus de baranta limbas in prus de bintimilla tìtulos – torrat renduta Cau– . At a parrer cusiosu, ma sa vida sua no est mai istada iscrita in rima sarda: no est mai beniu a conca a nemos de dhu faer. Como essit unu libru intitulau “Gramsci, un’omine, una vida”. D’apo iscritu eo, apustis de duos annos maduros de istudiu».
Coment’est custu libru?
«Sunti 926 otadas de ùndighi sillabas. E apustis de su libru dhu est s’ispetaculu, cun su matessi titulu, chi at cominciau a girae dae cust’eranu (Ghilarza, Sorgono, Oristano, Ginevra) e de s’atongiu dhi tocat a tzucae a àteros logos meda, de Sardigna, de s’Italia e àteras naziones».
Una manera pro sighire a fagher connòschere a Antoni Gramsci.
«Medas artistas sensìbiles anta sempre cantau Gramsci, òmines, fèminas, tenores, e medas atores d’anta rapresentau in filmes e teatros. Ma nesciunu at contau sa vida sua in d’un’ispetàculu cumpletu, in limba sarda. Noso du faeus. Cantaus sa vida de su màrtire de Ales a sa sèria, a passu torrau, a ballu tundu, e àteras diferentes maneras. E non solu cun càntigos a tenore, ma finas cun musicas de launeddas, organitos… ».
Dae sa nàschida in Ales, in su 1891?
«Dae sa nàschida a sa morte in Roma, in sa clinica Quisisana, in su 1937. Cantaus unu pensadore chi est in sa gloria de sos mannos, de sos prus mannos figios de Sardigna. Po noso su tenore no est mai istau petzi una passione, unu divertimentu. Po noso est semper istau unu mediu, unu mediu po cantae argumentos diferentes. Aus cantau in totu su mundu “Zuighes”, s’istoria de su Giudicadu de Arborea. Como tocat a Antoni Gramsci. Orgogliosos nde contaus e cantaus vida e operas. Unu tenores chi non “sonat” ebbia, ma chi contat de istòrias e personas, comente aus semper fatu in barantannos e prus. E pois tocat a Lussu e, si Deus cheret, a Enrico Berlinguer. A biver solu de ammentos no est cosa po noso. Sos tenores cantant e narant puru».
Non lasciare decidere l'algoritmo:
scegli La Nuova Sardegna per le tue notizie su Google
