La Nuova Sardegna

In die chimbe de santandria de su 1981, in s’Universidade de Tàtari beniat arresonada, pro sa prima borta in s’istòria de s’Italia, una tesi de laurea bilìngue, in sardu. Una tesi presentada dae sa dischente Efisia Lamacchia de Bitzi, cun reladore e podimus nàrrere, ispiradore, su professore Bainzu Piliu de Otieri, nòdidu pro sos ideales indipendentistas e pro sas atividades polìticas chi, a posca de pagu tempus, l’aiant fatu rùere a dolu mannu in peleas giuditziàrias.

A barant’annos dae cussa data istòrica, chircamus de cumprèndere paris cun Piliu, leva de su 1934, su tretu fatu finas a como e cales potzant èssere oe sas resones de s’indipendentismu.

Professore, pro ite ais pensadu de relatare una tesi in limba sarda?

«Mi fia abbistu chi progetos polìticos meda fatos in Sardigna non fiant pro sa Sardigna, dae sa Sir a sas bases militares etc».

E tando?

«In su 1975 mi so iscritu a su Psd’Az de Tàtari. Su mese posca fia giai segretàriu e apo fatu nàschere un’iscola de limba sarda, cun maistru Zampa Marras. Ma a pustis de deghe meses mi nch’ant catzadu».

Pro cale motivu?

«Paritzos iscritos nostros si fiant candidados a sas eletziones in sas listas de su Partidu Comunista. Deo fia contràriu ca su sìmbulu de su Psd’Az non figuraiat, e su Pci fiat oposidore a sas ideas indipendentistas. Duncas amus fatu campagna eletorale contrària. Mario Melis est pigadu senadore e a mie mi nch’ant iscutu a foras. Ma deo aia giai detzisu de nche catzare s’Itàlia dae Sardigna».

Ma in cuncretu, bos pariat cosa possìbile?

«In su mese de santandria 1976 apo fatu nàschere su Frùntene Indipendentista Sardu. Cun megus, de sos prus connotos bi fiat Doddore Meloni. In su 1982 nos ant arrestadu e posca cundennadu. In sa tesi de sos magistrados deo fia su capu ideològicu e carismàticu de sa cospiratzione, e isse su bratzu armadu».

Si narat chi fiais de acordu cun Gheddafi?

«In sa festa de s’amistade Italo-Libica, invitados in Catània dae s’avocadu Michele Papa, aìamus connotu a Mehemmed Ageli Tabet, rapresentante de sos comitados rivolutzionàrios lìbicos. Segundu a sos giùighes nos deviat dare agiudos finantziàrios e militares. Bos potzo nàrrere chi l’ant assoltu ca no aiant proas bastantes. O forsis, pro resones polìticas, ca proas non nd’aiant nemmancu pro me».

Doddore est unu nùmene nòdidu, ma at fatu una fine disgratziada.

«Isse est s’ùnicu indipendentista de sos tempos nostros mortu pro sos ideales suos, che a s’irlandesu Bobby Sands, ma ismentigadu dae sa majoria de sos chi si decrarant indipendentistas sardos, prontos però a fàghere boghe manna pro liberare a Puigdemont».

E ite b’at de male?

«Comente òmine, so cuntentu chi Puigdemont siat istadu liberadu, ma comente sardu, mi faghet ispantu a bìdere sos indipendentistas bentulende sa bandera ruia e groga de chie s’indipendèntzia nos nche l’at bogada. Est s’apoteosi de sa mentalidade de colonizados».

Ma sunt cosas sutzessas sèculos passados.

«E tando pro ite, tzertos indipendentistas istant semper in avolotu contra a sos Savoia? Cussas puru sunt cosas de sèculos passados. Devimus ischire chi sos feudatàrios inimigos de Giommaria Angioy fiant mescamente de genia catalana-aragonesa. Sos barones Manca, Amat, Sanjust, Aymerich, Boyl, Zapata, Quesada, Centelles bos parent sambenados piemontesos?».

Podimus nessi nàrrere chi, a s’alleare cun àteras natziones sena istadu, potzat èssere cosa bona pro sa Sardigna?

«S’istòria non si cantzellat pro interessu o oportunidade. Bos fatzo unu paragone: si intro de duos sèculos sos palestinesos ant a bentulare sa bandera de sos israelianos, ite ant a nàrrere sos indipendentistas sardos? Chi no est una mentalidade de colonizados? Catalanos e aragonesos in terra nostra ant mortu innotzentes e fatu disacatu in biddas e sartos, ant bèndidu sardos a truma comente iscraos. E bos paret nudda? Una cosa sola dia pretèndere dae Puigdemont, mancari isse non nd’apat neghe: a s’iscusare pro su chi ant fatu sos antepassados suos in Sardigna, e cundennare cussas atziones. Tando s’at a pòdere arresonare de tempus benidore totu in paris».